Ή τι συμβαίνει όταν οι καλλιτέχνες είναι με τη σωστή πλευρά της ιστορίας

Την περασμένη Κυριακή, μετά από ένα γεμάτο πενθήμερο, τελείωσε το Glastonbury Festival και στα δημοσιεύματα που ακολούθησαν η συζήτηση είδαμε να κινείται με διαφορετικό τρόπο από τα συνηθισμένα. Το ενδιαφέρον των ΜΜΕ αυτή τη φορά δεν στάθηκε εξ’ολοκλήρου στα κλασικά και τα κοινότυπα θέματα: “Πόσο μεγάλη ήταν η προσέλευση; Ποιοι κέρδισαν το κοινό με την εμφάνισή τους; Ποιοι celebrities παρακολούθησαν τις συναυλίες;”. Αντίθετα με όλα αυτά, ο έντονα πολιτικός χαρακτήρας του φετινού Glastonbury, όσο και αν προσπάθησαν η βρετανική κυβέρνηση και όχι μόνο, έλαβε πρωταγωνιστικό ρόλο στους τίτλους των ειδήσεων και επί της ουσίας κατάφερε να χαρακτηρίσει τη φετινή διοργάνωση με έναν τρόπο που είχαμε καιρό να δούμε.

Όλα ξεκίνησαν για άλλη μια φορά με αφορμή την εμφάνιση των Kneecap οι οποίοι, όντας «σεσημασμένοι» για τον ανατρεπτικό τους λόγο και την ανοιχτή έκφραση αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη, είχαν εξαρχής «κοπεί» από τη live αναμετάδοση από το BBC, μετά από πιέσεις πρωθυπουργών και πολιτικών και ύστερα και από την άρνηση της διοργάνωσης να ακυρώσει τη συμμετοχή τους στο
φεστιβάλ. Αυτό από μόνο του αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης, καθώς για το ευρύ κοινό, η απόπειρα λογοκρισίας και η στοχοποίηση ενός συγκροτήματος με πολιτικό στίχο και πρακτική δεν αποτελεί την κανονικότητα ακόμη σήμερα. Παρ’όλες τις μεθοδεύσεις όμως, το live τους προβλήθηκε ολόκληρο μέσω των social media, οι παλαιστινιακές σημαίες γέμισαν τον ορίζοντα και όλοι είδαν για άλλη μια φορά τα video walls με το μήνυμα «Το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία κατά του Παλαιστινιακού λαού, υποβοηθούμενο από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου». Το Glastonbury δεν έμεινε «ουδέτερο», όπως ήταν ο σκοπός του BBC.

Έπειτα, η μεγάλη είδηση ήρθε όταν το duo των Bob Vylan, που εμφανίστηκαν πριν τους Kneecap και προβάλλονταν κανονικά σε ζωντανή μετάδοση, ανέλαβε δράση και δεν έμεινε ουδέτερο. Με συνθήματα υπέρ της Παλαιστίνης, έδωσαν τον τόνο και όλο το κοινό φώναξε μαζί τους «Death, death to the IDF». Ειδικά αυτό το τελευταίο πυροδότησε αντιδράσεις σε κυβέρνηση, Ισραηλινή Πρεσβεία και σχετικά
λόμπι, με τη βρετανική αστυνομία να ανοίγει έρευνα εις βάρος τους για την τέλεση εγκληματικής πράξης. Αμέσως μετά οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι ανακαλούνται οι VISA των δύο καλλιτεχνών. Τόσο οι Bob Vylan, όσο και οι Κneecap έχουν μπει πλέον
ανοιχτά στο στόχαστρο, με τα αστικά κράτη, τις κυβερνήσεις και τα καθεστωτικά ΜΜΕ να έχουν βαλθεί -ανεπιτυχώς- να πείσουν την κοινή γνώμη ότι πρόκειται για περιπτώσεις «αντισημιτισμού», «ρατσισμού» και «hate speech». Παρά τη σφοδρή επίθεση στο συγκρότημα, που του κόστισε την headline εμφάνιση στο Radar Festival στο Manchester, φαίνεται πως δεν το βάζουν κάτω. Στην τωρινή τους εμφάνιση στην Αθήνα στο Release Festival ανήρτησαν μια παλαιστινιακή σημαία στην σκηνή δηλώνοντας πως «θα συνεχίσουν να σηκώνουν αυτή την όμορφη σημαία» και να είναι αλληλέγγυοι υπέρ της Παλαιστίνης.

Ωστόσο, η προσπάθεια φίμωσης των καλλιτεχνών στα μουσικά φεστιβάλ είναι μόνο η μια όψη μιας γενικευμένης επιχείρησης προπαγάνδας, ώστε η ιστορία να ξαναγραφτεί αλλιώς. Όλο τον προηγούμενο χρόνο, είτε σε ευρωπαϊκές χώρες είτε στις ΗΠΑ, εικαστικοί, συγγραφείς, ποιητές, είτε ανοιχτά αλληλέγγυοι στον παλαιστινιακό λαό ή με πιο στοχευμένα πολιτικά έργα, είδαν να απειλούνται με κόψιμο της χρηματοδότησής τους από τους θεσμικούς φορείς, να ακυρώνονται οι εκθέσεις τους, να απορρίπτονται από διοργανώσεις. Την ίδια στιγμή, η γενοκτονία που συντελείται στο έδαφος της Παλαιστίνης προσπαθεί, εκτός από το σύνολο του λαού της, να εξαλείψει και κάθε καλλιτεχνική έκφραση αντίστασης, αφού οι τέχνες και ο πολιτισμός μετρούν ήδη πολλές απώλειες από Παλαιστίνιους που σκοτώθηκαν στις δολοφονικές επιθέσεις του Ισραήλ.

Βλέπουμε λοιπόν ότι έχουμε περάσει σε ένα νέο επίπεδο ολοκληρωτισμού, όπου τα αστικά κράτη δεν φοβούνται να ρίξουν το δημοκρατικό προσωπείο τους, με σκοπό να διασφαλίσουν τα συμφέροντά τους. Η λογοκρισία και οι γκεμπελίστικες πρακτικές
είναι τα πρώτα στα οποία καταφεύγουν όταν βλέπουν ότι απειλούνται. Από την άλλη πλευρά όμως φαίνεται ότι το παιχνίδι που προσπαθούν να στήσουν δεν τους βγαίνει. Όσο και αν έχουν ρίξει όλες τις δυνάμεις τους στο να αφηγηθούν την
πραγματικότητα υπό τους δικούς τους όρους, οι φωνές αντίστασης συνεχίζουν ολοένα και πιο δυνατές. Είτε είναι το συναυλιακό κοινό που φωνάζει «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» είτε τα παλαιστινιακά μαντήλια στα χέρια των ηθοποιών στο τέλος μιας παράστασης, είτε ένα ποίημα ανεβασμένο στα social media, συγκροτείται πολιτισμικά ένα διαφορετικό ρεύμα το οποίο φωτίζουν αξίες όπως η αλληλεγγύη σε έναν λαό που αντιστέκεται και σφαγιάζεται άδικα. Η έκφραση του μέσα από μαζικές διοργανώσεις της μουσικής βιομηχανίας, όπως το Glastonbury τώρα ή η Coachella την άνοιξη, επισφραγίζει αυτή την άποψη.

Ίσως είναι πολύ νωρίς για να μιλήσουμε για μια ευρεία κίνηση πολιτισμικής μετατόπισης με έναν συνολικό τρόπο -και υπάρχει πολλή δουλειά να γίνει ακόμα εκεί. Παρ’όλα αυτά, εν μέσω μιας δυστοπικής ερήμου, φαίνεται ότι κάτι πασχίζει να γεννηθεί. Για το κατά πόσο μπορεί η τέχνη αυτοτελώς να αλλάξει τον κόσμο έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά και, ενώ ξέρουμε ότι από μόνη της δεν μπορεί να το κάνει, όπως αποδεικνύεται από τα γεγονότα, ξέρουμε κιόλας ότι μπορεί να φέρει τα «πάνω-κάτω».

Και όπως δήλωσε ο Móglaí Bap επί σκηνής στο κλείσιμό της συναυλίας των Kneecap:
«Μια μέρα το αμφιλεγόμενο θα είναι ότι υπήρξαν αυτοί που δεν μίλησαν για την
Παλαιστίνη»